Al in
7500v.C. waren er samenlevingen in Turkije, de oudst bekende stedelijke samenleving op
aarde is gevonden in opgravingen in Catahüyük. Deze bevolking gebruikte reeds altaren en
fresco's in hun religie.
In Capadocië zijn overblijfselen gevonden van Assyrische handelskolonies en in Centraal
Anatolië van een uitgebreide kopertijd cultuur van rond 2000 v.C.
De eerste grote samenleving in Klein Azië
was het Hittitische Rijk. De Hittieten bestuurde het huidige Turkije vanuit Hattusas,
ontdekt door de Fransman Charles Texier in de buurt van Bogazkale in 1834.
De Hittieten regeerde van 1750v.C. tot ongeveer 1250v.C.. Een belangrijke archeologische
vondst wijst op het tekenen van een verdrag in Kadesh, tussen Hattusilis en de Egyptische
Farao Ramses II, de vroegst bekende verdrag tussen twee rijken op aarde.
Ook was er een misgelopen verdrag tussen de vrouw van de jong overleden Farao Toetanchamon
en de Hittitische koning Shubbililiuma. Zij wilde trouwen met een van zijn zoons omdat
haar man was overleden. Eenmaal aangekomen in Egypte, werd de zoon vermoord,
waarschijnlijk op bevel van een Egyptisch koninklijk adviseur die later zelf met de vrouw
van de Farao trouwde.
De door Homerus beschreven inneming van de stad Troje (Truva), opgegraven in het
noordwesten van Turkije, valt samen met het ineenstorten van het Hittitische rijk en de
komst van de Grieken.
De jaren tussen 1200v.C. en 334v.C. waren
een zeer onrustige tijd. Langs de Kust kwamen verschillende Griekse steden en rijken,
opgedeeld in Phrygië, Ionië, Lycia, Lydië, Carië en Pamphylië.
Urla werd gesticht onder de naam Klazomeneae, een van de twaalf Ionische steden, en stond
bekend om haar olijfolie. Er zijn opgravingen van voor die tijd zeer geavanceerde olie
persen die bezocht kunnen worden in het plaatselijke museum.
Andere Ionische steden die zeker eens bezocht moeten worden zijn Priene, Milet (Milete)
Didyam en Efes (Efeze), waar de tempel van Artemis, ooit een van de zeven wereldwonderen,
zich onder anderen bevind.
Ízmir werd gebouwd onder de naam Smyrna en in 700v.C. werd Homerus, schrijver van de
Ilias en de Odyssee, hier geboren.
Het binnenland werd tot 546 v.C. beheerst
door de Urartische beschaving en vervolgens door Perzische satrapen tot Cyrus de Grote van
Perzië het binnenland innam en het Perzische rijk een bedreiging ging vormen voor de
Grieken.
In 334v.C. viel Alexander de Grote uit
Macedonië het Perzische rijk aan en bevrijde Klein Azië van Perzen. Dit was het begin
van de hellenistische tijd.
Pergamon, dicht bij het moderne Bergama, werd een van de twee culturele centra van de oude
wereld samen met Alexandrië en stond bekend om de Bibliotheek van Celsus. Toen Athene
minder invloed kreeg werd het ook de hoofdstad van het Griekse rijk.
Het rijk werd de meest belangrijke plaats van de klassieke wetenschap en filosofie, mede
door de ligging tussen Oost en West. Pijnlijk voor de Grieken is dat een groot deel van
hun oude geschiedenis zich in het moderne Turkije heeft afgespeeld.
In 130v.C. liet de excentrieke Koning
Attalus III het hele koninkrijk achter aan de Romeinen. Efeze werd de hoofdstad van de
Romeinse provincie Azië. De Griekse beschaving had bijzonder veel invloed op de Romeinse
en de nieuwe heersers hadden erg veel bewondering voor de Griekse kunsten, die grotendeels
overgenomen werden.
In 40 v.C. Trouwde Marcus Antonius en Cleopatra in Antiochië (Antakya) en Cleopatra
bezocht Marcus Antonius in Efeze.
Tussen 47 en 57n.C. bezocht de heilige Paulus Klein Azië en langzaam begon het
Christendom haar intrede te doen.
De nieuwe religie werd hardhandig onderdrukt door de Romeinse heersers tot Constatijn de
Grote zich in 313 bekeerde en het Christendom uitriep tot officiële religie.
Hij doopte in 330 de stad Bijzantium (modern Istanbul) om tot Constantinopel, en dit werd
de hoofdstad van het Oostelijk Romeinse Rijk. Het Westelijke Romeinse Rijk, en de
hoofdstad Rome, vielen door verschillende aanvallen, en het Byzantijnse Rijk verwierf
enorme invloed.
De Byzantijnse tijd zag zijn grootste tijd
onder Justianius de Grote die tussen 527 en 565, die het rijk uitbreidde van Spanje en
Italië tot aan heel Noord Afrika.
Na zijn dood werd het rijk echter ingenomen door de Goten en Longobarden in het Noorden en
de Perzen en de Arabieren in het Oosten en Zuiden. De Arabieren werden geïnspireerd door
de leer van Mohammed, de Islam.
Tussen 636 en 718 waren er verschillende belegeringen van Constantinopel door de
Arabieren. In 1054 ontstond er onenigheid binnen de Christelijke Kerk en Constantinopel
werd het religieuze centrum van de Griekse Kerk.
In de 11e eeuw begonnen de Seldjoeken zich
te vestigen in Klein en Midden Azië. Zij waren de afstammelingen van de Tu-Kin, een
nomadische stam uit Mongolië. Het woord Tu-Kin is ook de oorsprong van de naam Turk.
In 1071 trokken de Seldjoeken vanuit het zuidwesten Turkije binnen en vestigde zich in
1097 in hun hoofdstad Konya. De Seldjoeken brachten niet alleen nieuwe kunsten, zoals het
tegelmaken en tapijtweven maar ook de Islam met zich mee. De Seldjoeken waren goede
handelaren en architecten en veel invloeden, zoals de tentvormige daken en het gebruik van
spitbogen, zijn nog in gebruik.
In 1204 werd Constantinopel verwoest
tijdens de vierde kruistocht. De strijders, die aanvankelijk waren toegelaten tot de stad
om te helpen in de strijd tegen de Islamieten, keerde zich op de bevolking en plunderde de
stad. Dit bracht het einde van de Byzantijnse tijd.
In 1288 begon de Seldjoekse Osmanli stam
onder Osman, het Ottomaanse rijk uit te breiden en tegen 1400 behelsde deze grote delen
van de Balkan en Anatolië.
In 1453 namen zij onder leiding van Mehmet II in maar één week Constantinopel in en
doopte het om in Istanbul.
Tussen 1520 en 1566 veroverde het Ottomaanse rijk Belgrado, Boeda en Rhodos onder de
Süleyman de Grote. Ook plunderden zij de Spaanse, Italiaanse en Franse kust en versloegen
hun gezamenlijke vloot.
In 1682 begon onenigheid te ontstaan met Rusland, voornamelijk over het Krim gebied. Dit
leidde in 1854 tot de Krimoorlog waar de Ottomanen bijgestaan werden door de Fransen en de
Engelsen. In 1909 komt de Ottomaanse tijd tot een einde met de afzetting van Sultan Abdül
Hamid door de Jong-Turken.
In 1914 werd Turkije betrokken bij de
eerste wereldoorlog als bondgenoot van Duitsland. Dit leidde na de oorlog tot de geplande
opdeling van het Ottomaanse Rijk.
In 1919 begon de Turkse
onafhankelijkheidsoorlog tegen Griekenland en Engeland onder leiding van Musafa Kemal -
Atatürk. In de slag van Sarakaya won Turkije haar onafhankelijkheid en dit leidde in 1923
tot het tekenen van het verdrag van Lausanne en de moderne staat van Turkije.
Atatürk (vader der Turken) zette een programma van hervormingen in om van Turkije een
seculiere staat te maken. Ook schafte hij het Arabisch schrift af en liet een nieuw
alfabet maken en stelde een nieuw wetssysteem in dat niet meer op de Koran gebaseerd was.
Hij zette zich actief in voor de rechten van de vrouw en in 1934 kregen vrouwen stemrecht.
Hij stierf in 1938.
In de tweede wereldoorlog stelde Turkije zich neutraal op en in 1946 was Turkije een van
de oprichters van de Verenigde Naties. In 1952 werd Turkije lid van de NAVO en in 1964 lid
van de EEG. In 1974 begon de crisis in Cyprus en het Turkse leger greep in om de Turkse
bevolking te beschermen. De grens op Cyprus wordt nog steeds bewaakt door VN militairen.
Turkije heeft een bijzonder rijke geschiedenis en moderne Turken zijn erg trots op hun
herkomst. Problemen met de democratie en Koerdische onafhankelijkheids strijders in het
oosten bestaan wel nog, maar Turkije is nog steeds sterk beïnvloed door de hervormingen
van Atatürk die er waarschijnlijk toe zullen leiden dat Turkije toetreedt tot de EU.  |